Ortodonti tel tedavisi, çapraşık veya aralıklı dişlerin ve alt-üst çene arasındaki kapanış bozukluklarının, dişlere kontrollü kuvvetler uygulanarak düzeltilmesini amaçlayan tedavidir. Günümüzde klasik metal braketlerin yanı sıra seramik braketler ve şeffaf plaklar gibi daha az fark edilen seçenekler de bulunmaktadır. Ankara Çankaya'daki kliniğimizde ortodontik değerlendirmeyi, dişlerinizin ve çene yapınızın ayrıntılı analizine dayanarak yapıyoruz.
Ortodonti Nedir?
Ortodonti, dişlerin ve çenelerin konumundaki düzensizliklerin teşhisi, önlenmesi ve tedavisiyle ilgilenen diş hekimliği alanıdır. Ortodontik tedavi yalnızca estetik bir gülüş için yapılmaz; düzgün dizilmiş dişler daha kolay temizlenir, çiğneme kuvvetleri dişlere daha dengeli dağılır ve bazı durumlarda çene eklemi üzerindeki yük azalabilir.
Tedavi seçenekleri
- Metal braketler: Dişlerin ön yüzeyine yapıştırılan küçük metal parçalar ve bunları birleştiren tellerle uygulanan, geniş kullanım alanına sahip klasik yöntemdir.
- Seramik braketler: Diş rengine yakın görünümleri sayesinde daha az fark edilir; çalışma prensibi metal braketlerle benzerdir.
- Lingual braketler: Dişlerin iç yüzeyine yerleştirildiği için dışarıdan görünmez; her vakaya uygun olmayabilir.
- Şeffaf plaklar: Dijital planlamayla hazırlanan, belirli aralıklarla değiştirilen şeffaf ve çıkarılabilir plaklardır. Etkili olabilmeleri için günde yaklaşık 20-22 saat takılmaları gerekir.
Şeffaf plak ile tel tedavisinin farklarını ve kimlere hangisinin uygun olabileceğini şeffaf plak mı, tel tedavisi mi yazımızda karşılaştırdık.
Ortodontik Tedavi Kimler İçin Uygundur?
Ortodontik tedavi için kesin bir yaş sınırı yoktur; diş ve diş eti sağlığı uygun olan yetişkinler de tedavi olabilir. Sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Çapraşık, üst üste binmiş veya dönmüş dişler
- Dişler arasında boşluklar
- Üst dişlerin alt dişleri fazla örttüğü derin kapanış
- Alt dişlerin üst dişlerin önünde kapandığı ters kapanış
- Ön dişlerin birbirine değmediği açık kapanış
- Çapraz kapanış ve orta hat kaymaları
Çocuklarda çene gelişimiyle ilgili bazı sorunların erken dönemde fark edilmesi, tedavinin zamanlaması açısından önemlidir. Bu nedenle yaklaşık 7 yaş civarında bir ortodontik kontrol önerilir. Çocukların genel diş bakımıyla ilgili bilgi için çocuk diş hekimliği sayfamıza göz atabilirsiniz.
Ortodonti Tedavi Süreci Nasıl İşler?
- Muayene ve kayıtlar: Ağız içi muayene yapılır; panoramik ve sefalometrik röntgenler, fotoğraflar ve ölçüler (veya dijital tarama) alınır.
- Teşhis ve planlama: Dişlerin ve çenelerin ilişkisi analiz edilir; tedavi seçenekleri, tahmini süre ve beklenen sonuç sizinle paylaşılır.
- Ön hazırlık: Varsa çürük ve diş eti sorunları tedavi edilir, diş taşı temizliği yapılır.
- Apareyin uygulanması: Braketler dişlere yapıştırılır ya da ilk şeffaf plak seti teslim edilir.
- Periyodik kontroller: Tel tedavisinde genellikle 4-6 haftada bir tel ayarı yapılır; şeffaf plak tedavisinde ilerleme düzenli aralıklarla kontrol edilir.
- Pekiştirme (retansiyon): Aktif tedavi bitince dişlerin eski konumuna dönmemesi için dişlerin arkasına sabit pekiştirme teli yapıştırılır veya hareketli pekiştirme plağı verilir.
Tedavi süresi problemin türüne ve hastanın uyumuna göre değişir; çoğu vakada bir ile iki yıl arasında sürer, ancak daha kısa veya daha uzun sürebilir.
Ortodontik Tedavide Günlük Yaşam
Braketler takıldıktan sonraki ilk günlerde yanak ve dudak iç yüzeylerinde tahriş olabilir; ortodontik mum bu dönemde rahatlama sağlar. Konuşmaya genellikle kısa sürede alışılır. Şeffaf plak kullananlarda ilk günlerde hafif peltekleşme görülebilir ve plaklar takılı kaldıkça bu durum azalır.
Tedavi sürecinde bir braketin yerinden çıkması veya telin yanağa batması gibi durumlar olabilir; böyle bir durumda kliniği arayarak ne yapmanız gerektiğini öğrenebilirsiniz. Kontrol randevularının aksatılması tedavi süresini uzatabileceği için randevulara düzenli gelmek önemlidir. Spor yapıyorsanız ağız koruyucu kullanımı konusunda hekiminize danışın. Şeffaf plaklarda ise plakları kaybetmemek için yemek sırasında kutusunda saklamanız ve sıcak su ile yıkamamanız önerilir; sıcak su plağın biçimini bozabilir.
Tel Tedavisi Sırasında ve Sonrasında Bakım
- Braketler etrafında plak kolay birikir; her öğünden sonra dişlerinizi fırçalayın, ara yüz fırçası ve ortodontik diş ipi kullanın.
- Sert, yapışkan ve çok çiğnenmesi gereken gıdalardan (sert şekerler, sakız, kabuklu yemiş vb.) kaçının; elma gibi sert meyveleri küçük parçalar halinde tüketin.
- Tel ayarından sonraki birkaç gün dişlerde hafif sızı olabilir; bu durum genellikle kısa sürede geçer.
- Şeffaf plakları yemek ve içme sırasında çıkarın, plakları ve dişlerinizi temizledikten sonra yeniden takın.
- Tedavi sonrasında pekiştirme apareylerini hekiminizin önerdiği şekilde kullanmaya devam edin.
- Ortodonti süresince de düzenli diş hekimi kontrolü ve diş eti sağlığı takibi önemlidir.
Avantajlar ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Ortodontik tedavi, sağlıklı diş dokusundan madde kaldırmadan dişlerin konumunu düzelten koruyucu bir yaklaşımdır. Düzgün dizilmiş dişler daha kolay temizlenir, gülüş estetiği iyileşir ve kapanış bozukluklarına bağlı aşınma gibi sorunların önüne geçilmesine yardımcı olabilir. Bazı durumlarda gülüş tasarımı öncesinde dişlerin ortodontiyle hizalanması, daha az müdahaleli estetik sonuç elde edilmesini sağlar.
Öte yandan ortodonti, hastanın uyumunu gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Yetersiz ağız bakımı braketler çevresinde beyaz lekelere ve çürüklere, şeffaf plakların yeterli süre takılmaması ise tedavinin uzamasına yol açabilir. Pekiştirme apareyleri kullanılmadığında dişlerde kısmi geri dönüş görülebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Size uygun ortodontik tedavi yöntemi ve süresi, diş hekimi muayenesi ve gerekli kayıtların incelenmesi sonrasında belirlenir.
Ortodontik Muayene İçin Randevu
Dişlerinizin dizilimi veya kapanışınızla ilgili bir sorununuz varsa, hangi tedavi seçeneklerinin size uygun olabileceğini konuşmak için Tunalı'daki kliniğimize bekleriz. Ortodonti muayenesi için randevu oluşturabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yetişkinler tel tedavisi olabilir mi?
Evet. Diş ve diş eti sağlığı uygun olan yetişkinlerde de ortodontik tedavi yapılabilir. Yetişkinlerde tedavi planlamasında diş eti ve kemik durumu ayrıca değerlendirilir.
Tel tedavisi ne kadar sürer?
Süre problemin türüne ve hastanın uyumuna göre değişir. Çoğu vaka bir ile iki yıl arasında tamamlanır; kesin süre muayene ve kayıtların incelenmesinden sonra öngörülebilir.
Şeffaf plak her vakada kullanılabilir mi?
Şeffaf plaklar pek çok vakada etkili olabilir; ancak bazı karmaşık kapanış bozukluklarında braketli tedavi daha uygun olabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu muayenede belirlenir.
Diş teli ağrı yapar mı?
Braketler takıldıktan ve tel ayarlarından sonraki birkaç gün dişlerde sızı ve baskı hissi olabilir. Bu durum genellikle kısa sürede azalır; yanakta oluşan tahrişler için ortodontik mum kullanılabilir.
Tedavi bittikten sonra dişler eski haline döner mi?
Dişlerin yeni konumlarına yerleşmesi zaman alır. Pekiştirme teli veya plağı önerildiği şekilde kullanılmazsa dişlerde kısmi geri dönüş görülebilir.